Blog Image

Roel Bosch

Over dit blog

Beschouwingen en teksten, columns en artikelen.
Vrij gebruik in context waar de teksten tot hun recht komen, met auteursvermelding.

Laat profeten opstaan!

Teksten Posted on ma, januari 28, 2019 21:13:29

GEBEDEN VAN BETROKKENHEID
Laten we bidden:
dat het niet lang duurt, God,
dat het niet lang duurt
voordat de wereld waar we om bidden
en de wereld waarin we leven
één zijn.

Dat
het niet lang duurt, God!

En om
de komst van die dag te bespoedigen,

laat
profeten opstaan

die
ons helpen om beter te kijken.

Laat
profeten opstaan

die
ons altruïsme groter maken

en
onze begeerte kleiner.

Laat
profeten opstaan

die
ons laten merken dat u geen favoriet ras hebt,

en dat
de hemel geen favoriete taal kent.

Laat
profeten opstaan

die de
kloof dichten waar zovelen in vallen.

Laat
profeten opstaan

die
vandaag de waarden en waarheden helder maken

waar
Jezus in zijn tijd over sprak,

en die
spreken met de moed en het vuur van hen

die de
komst van de Heer met eigen ogen gezien hebben.

En als u die
profeten niet laat opstaan,

laat dan in
ons opstaan

die heilige
rusteloosheid

om uw werk
te doen

en uw mensen
te redden,

in
Jezus’ naam. Amen.

P. 36, Morgengebed C, ‘in het begin’, in Vieren met teksten van de Wild Goose Resource Group, Utrecht 2018.




Zijtwijgeindes gedoornd

Teksten Posted on zo, januari 27, 2019 21:50:33

Zijtwijgeindes gedoornd

Het is nu lente, buiten, Meijendel,
je hoort de meidoorns voordat je ze ziet.
Hier met een zingend zwartkopje gevuld,
daar overstromend met de klank van nachtegaal.
Voorzichtig kom je dichterbij, je wilt niet storen.
Dat komt goed uit, want nader je te snel,
dan prikken zijtwijgeindes, puntgedoornd, je huid kapot.
De meidoorn, klein van blad,
half struik, half boom, beschermt zich meer dan goed.
Alleen voor wie wil zingen opent hij zijn hart.

Foto: Meidoornhaag in Reestdal; napolihouse.net



dicht witviltig

Teksten Posted on za, januari 26, 2019 15:36:12

Abeel, ook zilverpopulier genoemd,
de twijgen in de winter dicht witviltig.
Straks als het lente is met ritsels in de wind,
met loof gekroond, het blad gefilterd groen,
een wisse waas van dunbehaarde huid,
daar onder, sterk en kort, een stam vol vierkante structuren.
Het liefst te gast op schrale grond,
veel zeewind geen bezwaar.
Zilverwit, viltig, vorm verwaaid, gedrongen,
nee, niet geschikt voor stoere boomverhalen.
Abeel, alsof je zegt: Janee, let niet op mij.

gedicht, bij de beschrijving van knoppen en twijgen in “Winterflora bomen en struiken” van Dirk Slagter.

foto wildeplanten.nl



Dominee-druïde

Columns Posted on ma, januari 14, 2019 20:37:54

Ik moet deze dagen weer veel denken aan die zondagmorgen. Hij
kwam uit een zwaar dorp aan de rivier. Zelf hoorde hij bij de wat lichtere
gereformeerden, maar de zware hervormden daar waren wel heel zwaar. Meisjes
vanaf hun twaalfde met hoedjes op naar de kerk. En fietsen naar school, ook in
strenge winters, met rok en kousen.

Twintig jaar na zijn jeugd nam hij me mee; hij wilde zien
hoe het nu was. Inmiddels hadden de meisjes vanaf zes jaar een hoedje op. De
zonde van de begeerte schoof blijkbaar langzaam verder naar beneden. Weinig dominees
waren goed genoeg voor deze gemeente. Hun stem, hun gedrag, hun gezag moest
uittorenen boven het volk. Ze moesten weten van vreze en van oordeel. Geen wit
in hun kleding, geen lach in hun gezicht.

‘Weet je’, zei hij, ‘dit vind je overal waar vroeger
mensenoffers gebracht werden. Waar de macht van de druïden heerste. Waar de
stem van het water gehoord en gevreesd wordt. Langs rivieren die opeens kunnen
wegnemen waar je jaren voor werkte. In vissersdorpen waar de halve vloot kan
vergaan. Angst, ontzag, voor de eeuwige machten die niemand kan beheersen, in
handen gelegd van de Man met Macht. De druïde is weg, leve de dominee. Nog steeds
met bezweringsmacht. En die macht houd je vast door angst te koesteren.’

Ik weet het niet. Daar zit nogal wat tijd tussen. Er zijn
ook rivierdorpen waar het anders is. Maar grofweg, ja, Zeeland, de Waarden, Urk,
Katwijk, Arnemuiden… De dominee als onheilaanzegger. Als niet tegen te spreken Spreker
namens God. Als profeet die alle kennis van bijbeluitleg, op een universiteit
geleerd, in het water smijt, en nu de ware wetenschap kan overbrengen. Of die
geen universiteit bezocht, maar van andere predikanten het vak overnam, als
Elisa van Elia, geen letterkennis maar geesteskennis.

Inmiddels is de kerk in dat dorp gesplitst. De zwaarsten
noemen zich Hersteld. De lichten vinden het pijnlijk, maar halen ook opgelucht
adem. Er mag tenminste, soms, even, gelachen worden. Een zoon die homo is mag
gewoon thuis komen, maar nee, niet met vriend, laat staan met man. In de winter
mag dochter de broek aan, als het koud is buiten.

Alleen, nu hebben de zwaren de duimschroeven aangedraaid. Ze
grommen van onderuit. God verbiedt homoseksualiteit. Dat vinden jullie toch ook
nog steeds?

De pijn is nog steeds niet weg. Ze zitten er mee, de
lichten. Moet dat dan, een Standpunt? In alle pijn om ‘Nashville’ hebben de
mensen die zijn weggegaan een nieuwe plaats gevonden. Nu zitten ze in
geen of in een lichtere kerk, met om zich heen een schare van vrienden, met
uithuilschouders, met mensen die helpen verder te komen. Al blijft de
eenzaamheid, soms, de gespleten loyaliteit.

Maar wie bleef in het dorp moet het er mee doen. Moet leven
onder de doem van een Verklaring, een Zeker Weten, een Dreigende Doem van de
Zondvloed. En wie verheft zijn stem, tegen deze druïdale machten?



Christus ging als eerste

Liturgie en kerkmuziek Posted on do, januari 10, 2019 19:43:20

Zondag 13 januari: de dag van de doop van de Heer. Bij die dag hoort lied
523, Christus ging als eerste. Inge Lievaart schreef de tekst. Voor het Ouderlingenblad schreef ik er een stukje over.

Soms is het alsof de tijden samenvallen. Bij een geboorte: het licht dat de kamer binnenviel, die vroege morgen van ons eerste kind, vergeet ik niet meer. Bij een overlijden: een woord, een blik van verbondenheid blijft je dagen, jaren bij. Op kernmomenten, crisismomenten balt het leven zich samen in één gebaar, één woord, één blik.
Dichters kunnen dat vastleggen met woorden. Zo speelt Inge Lievaart de tijden door elkaar. Zo vat ze die tijden ook samen: uit het water, de diepte, de oervloed van het Begin rijst Christus op, als dopeling, als geredde en Redder tegelijk. De tijden vallen samen, deze dag, Genesis 1 tot Openbaring 22, met in het stralende midden de doop van de Heer.

Epifanie
In de traditie van de oude kerk was de Doop van Christus het grote Feest van het begin, dat voor ons nu meestal Kerstfeest is. De verschijning van de Heer aan herders, aan wijzen, in de tempel vindt het hoogtepunt in de verschijning, de ‘Epifanie’ voor de ogen van allen: Het Lam van God dat wegdraagt de zonde van heel de wereld! Vandaar ook dat dán het nieuwe jaar begint. De wereld die stil en doods te wachten ligt, in het midden van de winter, wordt opgeschrikt en opgewekt door deze Ene. De doodsjordaan ligt achter ons, het leven ligt open. Waar de doodsnacht heerste, wenkt en lacht het licht.

Redeneren of zingen?
Over wie Jezus was zijn dikke boeken geschreven. In en om de kerk hoor je heel verschillende meningen. Discussies brengen lang niet altijd helderheid. Waarom Jezus Christus leefde, leed en stierf? Daarover kunnen we best lang praten. Hoe zit dat, verzoening van onze zonden door het lijden van Één? En wat is ‘opstanding’ eigenlijk, hoe moeten we dat zien?
Inge Lievaart redeneert daar niet over: ze laat het in haar lied gewoon gebeuren. ‘Al wat wij misdeden is met Hem vergaan.’ Het is alsof we met open mond staan te kijken – de weg ligt open voor ons. ‘Wie gelooft is heden met Hem opgestaan.’ Schepping en doop, kruis en opstanding, ze vallen samen. Als bij een geboorte, als bij een overlijden, als op de eerste dag van een nieuw jaar.
Soms is het alsof de tijden samenvallen. Het licht, de blik van de ander, een hand op je arm, ze maken je even los van wat je dwars zat. Je weet je gedragen, de Jordaan voorbij. Dat is het feest van de doop van Christus. Mijn doop.

523:1
Christus ging als eerste
waar het water stond,
waar de diepte heerste
schiep Hij vaste grond.
Al wat wij misdeden
is met Hem vergaan.
Wie gelooft is heden
met Hem opgestaan.

(I.v.m. copyright niet het hele lied opgenomen. Meer in Liedboek, zingen en bidden in huis en kerk.)



Om de heelheid van het lichaam

Teksten Posted on ma, januari 07, 2019 15:22:42

Statements, verklaringen, regenboogvlaggen… Ik merk dat ik stil word, en zoek wat ik in huis heb.*
Hier een gebedstekst, uit ‘Vieren met teksten van de Wild Goose Secource Group’, de uitgever van de Iona Community.
Zaterdag wordt de vertaling gepresenteerd. Deze tekst (uit Morgengebed E, ‘Ja, jullie, geschapen door God’) sluit wel aan, denk ik.

Gebeden voor anderen en onszelf

Om de heelheid
van het lichaam bidden we:
om een
heilig heel worden
dat de pijn
aanraakt en de oorzaak van de pijn,
om een heel worden
dat leidt
tot een nieuwe liefde voor het lichaam,
een nieuwe
aandacht voor het lichaam;
en ook, daar
waar het leven ten einde loopt,
om het heel worden
in de aanraking van de dood.
(gebedsstilte)

God, hoor
ons.
God, in uw genade en liefde, hoor ons.

Om de
heelheid van de geest van mensen, bidden wij,
om een
heilig heel worden,
waarin
herinneringen en verwarde gedachten
er mogen
zijn,
waarin
misbruik en angst,
depressie en
dementie,
het stigma
en het leed van een gestoorde geest
niet worden
ontkend.
En dat ook daar
waar mensen door geloof beschadigd zijn,
geloof weer
helen mag.

(gebedsstilte)

God, hoor
ons.
God, in uw genade en liefde, hoor ons.

Om de
heelheid van relaties bidden we:
om een
heilig heel worden
dat het niet
maar neemt zoals het komt, alles goed en aardig,
maar dat wegen opent.
Om het
herstel van liefde
die gekrenkt
en gebroken is.
Om de
omhelzing die mensen verbindt,
zodat
woorden als ‘normaal’ en ‘afwijkend’ wegvallen.
Om de
koestering van hen die gekrenkt zijn,
hun liefde
ondermijnd door bedrog.
(gebedsstilte)

God, hoor
ons.
God, in uw genade en liefde, hoor ons.

Om de
heelheid van onze wereld bidden we:
om een
heilig heel worden,
om het
neerhalen van wrede barrières
en het
bouwen van bruggen naar vrede;
om een eind
aan uitbuiting van de aarde
en de groei
van eerbied voor onze planeet;
dat de
overvloed van deze wereld ten goede komt aan allen.
(gebedsstilte)

God, hoor
ons.
God, in uw genade en liefde, hoor ons.

* Na de publicatie van de Nederlandse versie van de Nashville-verklaring, 4 januari 2019.



De reis van de wijzen

Teksten Posted on zo, januari 06, 2019 21:12:07

Vandaag, 6 januari, lazen we over de drie wijzen. Op weg naar, ja naar wat eigenlijk? Als duiven, op weg naar de til, zoals Jesaja het zag gebeuren? – Jesaja 60:8 – meestal stoppen we in het rooster bij vers 6, maar er mag meer klinken! Aan het slot van de preek las ik het gedicht voor van T.S. Eliot, The journey of the Magi. Ruim dertig jaar terug vertaalde ik het, en het gaat nog steeds met me mee.

De reis van de wijzen

Warm zijn we er niet van geworden.
Net de slechtste tijd van het jaar
voor een reis, zo’n reis, lang, koud.
Natte wegen, een scherpe wind,
eindeloos diep in de winter.
De kamelen weerbarstig, de poten gekwetst,
geen stap vooruit.
Bij tijden dachten we terug,
vol heimwee, aan onze paleizen, de zon,
de lieve meisjes vlakbij met wijn.
Maar nu – de kameeldrijvers schreeuwen
en rennen weg, roepen om drank en vrouwen.
En ’s nachts doven de vuren, nergens beschutting,
en de steden: vijandig, mensen staren ons aan
en de dorpen: smerig, de prijzen te hoog.
Een kwade tijd beleefden we,
op het laatst zelfs ’s nachts onderweg, doezelend, dromend,
en ons hoofd vol vreemde stemmen: stop toch,
gekkenwerk, keer toch terug.

Toen, de zon kwam juist op, een zachte vallei,
groen, geen sneeuw meer, de geur van kruiden,
een waterrad sloeg in het zwart van een stromende beek,
in de verte drie bomen.
Een oud wit paard draafde weg door de wei.
Daar was een herberg begroeid met ranken.
Zes handen bij de open deur dobbelden om zilver.
Voeten schopten lege wijnzakken weg.
Men wist er van niets, dus reisden we verder
tot de avond viel, geen moment te vroeg kwamen we aan;
het was er, hoe zal ik het zeggen, net om uit te houden.

Dit alles was lang geleden, herinner ik me,
en ik zou het opnieuw doen. Maar nu ik zit,
zit ik met dit, dit ene:
werden wij daar heen gebracht voor
Geboorte of Dood? Natuurlijk, Geboorte was er,
dat zag je zo. Maar geboorte en dood, wist je,
dacht je, waren onvergelijkelijk – déze Geboorte
was een hard en bitter gevecht voor ons, net Dood, onze dood.
We keerden terug naar vanwaar we vertrokken,
onze koninkrijkjes, de oude orde –
maar ons thuis is het nooit meer geworden,
nee, al die vreemde mensen om ons heen, geboeid door hun goden.
Met vreugde zal ik heengaan, sterven opnieuw.
vertaling Roel Bosch



Laat ze maar roepen!

Liturgie en kerkmuziek Posted on za, november 17, 2018 11:14:56

Allemaal mensen om je heen, dag aan dag, ze roepen dit en
vinden dat. Je moet, je zal, je had beter… En als je dan ziek wordt, of met
beperkingen moet leven, een lastig lichaam hebt, of je hoofd wil niet, wat moet
je dan? Je wordt letterlijk ‘benauwd’, in het nauw gebracht. Kruipt weg of
wordt boos. Dit lied gaat daar over. Maar als lied geeft het een uitweg, schept
het zingend de ruimte die je nodig hebt. De ruimte die God je gunt. Een ‘helend
lied’, dus. Juist door die heel gewone taal: laat ze maar roepen!

De taal heeft iets van een expressief schilderij. Korte
zinnen, als felle strepen op het doek: smart!, vreugde!, chaos! Je kunt er ook
niet altijd een kloppend verhaal van maken, laat het maar gebeuren. Probeer
geen te vroege vrede te vinden, laat je niet sussen door woorden die niet
kloppen, die niet passen. Aan het slot klinkt het dan bescheiden, maar helder:
lijden, pijn, smart – het is bekend bij Christus, dat is genoeg. Alsof hij je
aankijkt, onder het zingen, onder het zwijgen.

Bij dit alles is de uitnodiging duidelijk: rust nu mijn
ziel! Elke strofe begint met die woorden. Elke keer daalt het wat verder in. Om
je te laten ervaren: de ruimte – dat is Góds ruimte, niet van al die mensen die
om je heen staan te dringen.

Vanuit Nederland zijn er al heel wat reizigers richting Iona
gegaan, dat kleine eiland aan de westkust van Schotland. De Iona-community
biedt gastvrij onderdak, met een heel eigen spiritualiteit. Daarvandaan komen
ze weer terug, als pelgrims die wat hebben meegemaakt. Als je ze vraagt wat dat
nu is zeggen ze vaak iets als: de verbondenheid van hemel en aarde, lichaam en
ziel, God en mensen.

Dit lied namen ze mee. Het is ontstaan rond de
‘healing-service’ die elke week in de Iona-abbey-church gevierd wordt.
‘Healing’, dat is geen gebedsgenezing door een krachtige charismatische leider,
maar het durven knielen in een kring van andere mensen, en je laten raken door
de zegen, de handen, de gebeden van velen. De melodie is een zangerige Schotse
‘tune’, door John Bell gecomponeerd. Meerstemmig gezongen wordt het nog mooier
– met nog meer ruimte. Vanzelf zing je het niet luid en vol overtuigingskracht,
maar stil, open, verwachtingsvol. ‘Soms even raakt hemel de aarde’, God geve je
dat, God geve mij dat!

932:1

Rust nu mijn ziel. Laat ze maar roepen,

dringen om ruimte die God toebehoort.

Smart kent haar klacht, vreugde haar zingen,

chaos vraagt een herscheppend woord.

2

Rust nu mijn ziel. Zoek niet onrustig

te vroege vrede, maar geef je aan God.

Voedsel is het dat niet verzadigt,

drinken te over, toch kwelt dorst.

3

Rust nu mijn ziel. Dit is jouw lichaam,

jouw lastig lichaam, hoe word je weer heel?

Soms even raakt hemel de aarde;

God geve dat je ziet en weet.

4

Rust nu mijn ziel. Weet je geborgen,

durf te geloven, hoor: God heeft je lief.

In pijn en leed deel je in Christus,

Hij kent de smart, Hij roept: vrees niet.

Ook opgenomen in Ouderlingenblad mei 2017



« VorigeVolgende »