Blog Image

Roel Bosch

Over dit blog

Beschouwingen en teksten, columns en artikelen.
Vrij gebruik in context waar de teksten tot hun recht komen, met auteursvermelding.

do chomharachadh

Er zijn - keltisch christelijk Posted on ma, maart 18, 2013 10:27:05

In een week op Iona hebben we ons verdiept in de Keltische
teksten die velen inspireren, teksten uit Carmina Gadelica. Onze gids was Mary
Low, een Engelse theoloog die als student al door deze teksten gegrepen werd.
Ze merkte dat ze niet verder kwam als ze zich niet de oertaal, het Gaelic, zou
aanleren. En zo, heel bescheiden ten opzichte van allen die Gaelic al als kind
leerden, gidste ze ons de eigen mogelijkheden van het Gaelic in. Met haar
zongen we in het Gaelic het lied ‘Neem mij aan zoals ik ben’. Een nieuw lied, in het Engels
geschreven, ‘Take o take me as I am’. Als je dat naar het Gaelic overzet komt
er vanzelf iets anders uit, omdat elke taal zijn eigen karakter heeft.

Hier eerst de tekst, daaronder de uitspraak voor als je het
wilt zingen, en dan de letterlijke vertaling.

De letter ‘χ’ is de harde g die Noord-Nederlanders wél, maar
Engelsen níet kunnen uitspreken: die van goochelen (2x), niet van googelen.

Gabh o gabh
mi thugad fhein
Mar a tha
is mar a bhiteas mi
Cur do
chomharachadh air mo chridh
is thig gom
bhith

gav o gav mi hoecat heen
mar a ha is marvie’s mi
coer do χoaragh er mo χree
is hiek goem vie

Neem, ja neem me bij jou zelf,
zoals ik ben en zoals ik zal zijn,
zet je merkteken in mijn hart
en kom in mijn leven.

Een paar opmerkingen: (f)hein: een veel gebruikt woordje in
het Gaelic. ‘Ciamar a ha sibh hein?’ ‘Hoe gaat het met u zelf?’ Eigenlijk niet
goed te vertalen – het drukt het echt eigene van de ander uit. ‘Hoe gaat het
dan met jóu?’, zouden wij misschien zeggen.

‘do chomharachadh’, uitspraak ‘do χoaragh’, is het merkteken
dat de boer met een mes in het oor van de lammeren van zijn ooien zette, om ze
later als ze groot zijn te kunnen herkennen als zijn eigen dieren. Belangrijk,
in een gebied waar alle schapen op een groot gebied door elkaar grazen.

– De reis waar ik over sprak, de reis met NoorderLichtgemeente, 21-28 april 2012, naar de Iona Community.

En overigens zal dit lied ook in het nieuwe Liedboek een plaats gaan krijgen, maar niet in het Gaelic…



Presentatie Er zijn, 16 maart

Er zijn - keltisch christelijk Posted on wo, februari 27, 2013 14:47:29

Er zijn.

Keltisch-christelijk
geloven

presentatie zaterdag
16 maart

14.00 uur NoorderLichtkerk

over de presentatie:

muziek, uit Ierse en andere keltische kringen, van Hanneke
Laura,
muziek en zang door de Young Vocals,
aanbieden boek aan Yko van der Goot, doopsgezind voorganger
in Zeist,
schets van de inhoud van het boek door Roel Bosch, die
tevens een deel leest van hoofdstuk 9: ‘Geaard geloven’.
ontmoeting!

over de inhoud:

Een bijzondere kennismaking met teksten en beelden,
ervaringen en verhalen uit Keltisch-christelijke kring.

Bijbel en muziek klinken er volop in door.
Aandacht voor de natuur, sfeervolle landschappen, de pure
wortels van een geloofslijn.
Deze vorm van geloof is de aarde trouw en kijkt met een open
blik naar wat ons omringt, naar dat waar we zelf deel van uitmaken.

We herhalen de reis van de Keltische monniken die het
christelijk geloof naar Nederland brachten om te zien of we hun spiritualiteit
kunnen laten herleven. En we kijken naar hedendaagse bewegingen zoals die van
de Iona-community.

Tegelijk stelt dit boek ook kritische vragen: bestaat het
eigenlijk wel echt, die Keltische spiritualiteit? Of is het een etiket dat op
allerlei verschijnselen geplakt wordt die we allang in huis hebben? Misschien
zijn we wel rijker dan we dachten!

144 pagina’s | € 15,00 | ISBN 978 90 211 4340 8

Uitgeverij Meinema, Zoetermeer

Over de auteur | Roel Bosch is als predikant verbonden aan
de NoorderLichtgemeente te Zeist. Hij vertaalde vele Keltische teksten, is
actief betrokken bij de Ionagroep Nederland en bezocht vele malen Schotland,
Wales en Holy Island.

t: 079 – 363 31 77 | e: vanderpanne@boekencentrum.nl
www.uitgeverijmeinema.nl



George Mackay Brown

Er zijn - keltisch christelijk Posted on za, januari 19, 2013 20:10:51

Dit mag
de dichter doen
de
runen uithouwen
en dan
de stilte laten komen

serie bijdragen, als achtergrond bij ‘Er zijn – keltisch-christelijk geloven’, Zoetermeer 2013. Dit artikel bij hoofdstuk 8, Verbondenheid. Boek verschijnt voorjaar 2013.

Op Orkney werd hij geboren, George Mackay Brown, hij zou er levenslang blijven,
afgezien van een kleine uitstap van een paar jaar om in Edinburgh te studeren: eilander
in hart en nieren, met een heel eigen taal. Beknopte taal, weinig woorden
volstaan om veel te zeggen. Als de visser die geen zin heeft om tegen de wind
in een heel betoog te houden. Dichter, vooral dichter, pas later toegekomen aan
verhalen, een novelle, en nog enkele andere prozawerken.

Even was hij beroemd, en stroomden hippies uit de hele
wereld Stromness op Orkney binnen. Ze wilden die visionaire schrijver spreken.
Zo knap hoe hij in een klein boek de ellende had neergelegd van de overgang
naar een samenleving, vervloekt door de vooruitgang. Maar Brown kon er niet
tegen, haast mensenschuw als hij was, al die toeloop.
foto, bron: Wikipedia

Uit dit boek, Greenvoe,
komt het citaat waarmee hoofdstuk 8 begint. Een klein dorp op een eiland lijkt
op een miniatuur van de wereld in het groot. Ze zijn er allemaal. De alcoholist
en de rokkenjager, de gewetensvolle schooljuf en de gewichtige postbode die
alles weet. De kinderen met en zonder gebruiksaanwijzing, de kroegbaas en de
vrije vrouw met kinderen van zowat elke man die in de buurt kwam; en als enige
uitgewerkte persoon de moeder van de dominee, elke dag bezocht door haar
schuldgevoel, waar ze zich uit los weet te maken na een wijze opmerking van de Indiase
marskramer.

In dit dorpje leven Samuel en Rachel, oudtestamentische
namen, echt calvinistische gelovigen. Altijd kinderloos gebleven, met hun pijn
en zorg, maar ook met hun vanzelfsprekende overgave aan wat de Eeuwige met hen
voor heeft. In hun bestaan vallen bijbelse geschiedenis en mensengeschiedenis
zowat samen: het wonder van het breken en delen van brood en vis gebeurt tot op
de dag van vandaag. Dat is ook het wonder van deze dichter, schrijver. De
gedichtenbundel waarmee hij in 1959 bekend werd heette: ‘Loaves and fishes’,
brood en vis…

Samuel en Rachel staan model voor de strenge, rechtvaardige,
presbyteriaanse, wat donkere achtergrond van Brown. Zelf kiest hij als hij
tegen de dertig loopt voor de rooms-katholieke kerk; maar levenslang lopen
beide sporen in zijn leven mee.

Het verhaal van Greenvoe is als ‘condensed milk’, een
verdikte versie van wat in de jaren 1960-1980 op al de eilanden gebeurde. Knap
hoe Brown halverwege dat proces het al zo treffend kon beschrijven. Gaat het wonder van brood en vis dan toch nog steeds door?

Op zijn grafsteen staan de laatste woorden van een van zijn
laatste gedichten:

Carve the
runes
Then be
content with silence

From
“A Work for Poets” (1996)

—-

uit: Greenvoe, 1972:

Samuel Whaness zette een emmer vol kabeljauw op de drempel.
‘De HEERE heeft ons gezegend met prachtige vis vandaag, Rachel’, zei hij.
‘Lof en eer, Samuel’, zei Rachel.

Rachel legde vier kabeljauwen op het muurtje en bond van drie de kaken
bij elkaar. Samuel zat in de deur en deed zorgvuldig zijn rubber laarzen uit.
Rachel kwam terug, nadat ze een kabeljauw door het raam van Timmy had
geschoven.
Samuel doopte zijn handen in de waterkom alsof het een sacramentele handeling
was.
Rachel stond bij Alice Voar in de open deur. ‘Een kabeljauw voor het eten van
de kinderen’, zei ze.
‘Wat is dat aardig van je, Rachel’, zei Alice Voar, en ze hield de bundel van drie
omhoog. De zilveren kleur van onderwater was aan het verdwijnen, het vernis van
de dood kwam tevoorschijn. Nog even en het zouden koploze grijze stijve
schaduwen op een groot blauw bord zijn. ‘Je bent echt aardig, Rachel’, zei
Alice Voar.
‘Nee’, zei Rachel, ‘want we bezitten zelf niets, toch? De HEERE geeft ons dit en
dat, maar dan moeten we Hem weer nadoen en alles wat over is verdelen onder
anderen, dan zal er niemand overblijven die te weinig heeft.’
Samuel legde net zout in hun eigen opengesneden kabeljauwen toen Rachel
terugkwam.
‘Dat is toch geen zakendoen, Rachel’, zei hij, met een licht verwijt in zijn
stem: ‘je met moeite verdiende goederen weggeven aan mensen die niets doen en
zelf nergens voor zorgen.’
‘Het wonder van de broden en de vissen is nooit af, Samuel’, zei Rachel.